آخرین خبرها

» بیجار / بیجار شناسی

تاریخ انتشار:   4 دی 1397, 12:48

  کد مطلب:493
 584بازدید
 0

رودخانه های شهرستان بیجار،بیجار گروس

رودخانه قزل اوزن : رود قزل اوزن از سر چشمه تا منجيل ، بيش از حدود 500 كيلومتر است و سطح حوزه ي آبريز آن بالغ بر 50000 كيلومتر بوده و بنا به نوشته ي حمداللّه مستوفي در (( نزهه القلوب)) كه به سال 740 هجري قمري تحرير يافته ، قزل اوزن در زمان مغولان (( هوان موران )) نام داشته است.

[…]

رودخانه قزل اوزن : رود قزل اوزن از سر چشمه تا منجيل ، بيش از حدود 500 

كيلومتر است و سطح حوزه ي آبريز آن بالغ بر 50000 كيلومتر بوده و بنا به نوشته ي حمداللّه مستوفي در (( نزهه القلوب)) كه به سال 740 هجري قمري تحرير يافته ، قزل اوزن در زمان مغولان (( هوان موران )) نام داشته است.

آنچه از نوشته ي متقدّمين در منابع و ماخذ تاريخي و مندرجات كتب جغرافيايي متاخرين استفاده مي شود تا حدود قرن نهم ميلادي - يعني ظهور دولت صفويّه - نام اين رودخانه (( اسپيد رود )) يا سفيد جوي و سپيد رود ذكر شده است. و مقارن با ظهور صفويه و نفوذ قزلباشان ، اسم اين رودخانه تغيير يافته و به (( قزل اوزن )) موسوم شده است. اين رودخانه يكي از شاخه هاي اصلي سفيد رود  است كه از فلاتهاي مرتفع كردستان سرچشمه گرفته، پس از مشروب كردن قسمتي از اراضي مناطق مختلف ديواندره و بيجار وارد و از كنار روستاهاي اميرآباد ،زردكمر، وينسار، گلستانه ، صلوات آباد، بابا رستم، قشلاق خانه ، قشلاق حسن خان، و ميدان نمك عبور كرده و در محلي به نام منجيل و بعد از پيوستن به رود شاه رود ، رودخانه سفيد رود را تشكيل مي دهد و سرانجام به درياي خزر مي ريزد. 

بعد از سرچشمه گرفتن اين رود از مناطق مختلف كردستان تا ورود آن به خاك زنجان ، رودخانه هاي بزرگ و كوچك ديگري در استان كردستان به شرح زير به آن ملحق مي گردد:

- در شهرستان بيجار ، رودخانه تلوار ، قمچقا ، خسرو آباد ،شهرك ( شارك) و اوزن دره .

- در شهرستان قروه رودخانه هاي شور ، طهماسب قلي و دهگلان.

رودخانه قزل اوزن داري آب شيرين و ماهي فراوان است. به طور كلي آبدهي كلّ رودخانه 1801 متر مكعب است. در اوايل بهار كه فصل طغيان رودخانه است. دبي آن به 400 متر مكعب در ثانيه مي رسد ، در حالي كه حداقل آن در شهريور ماه به  6 تا 10 متر مكعب در ثانيه مي رسد. قزل اوزن از مناطق چوپي، حسن آباد، چنگيزقلعه، سعدآباد فاضي قوشچي، آق بلاغ بر قلعه، علي آباد، نگارستان، چاي بلاغ، حسين خان ، زينل خان، قزل كند پايين، چشمه سنگين، و قيصه، سرچشمه گرفته و پس از به هم پيوستن جويها كه در نهايت به صورت شعبه هاي مختلف در آمده و از ملحق شدن شعبه هاي مزبور و همچنين رودخانه نساره، رودخنه ويل كشتي، رودخانه قاوشق چاي، چم پشت قلعه ( چم پشت قه لا )، رودخانه شوره ، چم زرد، چم درويش خاكي، رودخانه كوه زن، چم زاغه فولاد به رود قزل اوزن مي ريزند.

رودخانه هايي كه به قزل اوزن مي ريزند:

1- رود قمچقاي: در بخش سياه منصور ، رودخانه مزبور از كوههاي چيچلكو سرچشمه گرفته و در بخش توپ آغاچ به رودخانه قزل اوزن مي ريزد.

2- رود شوره : كه به خاطر داشتن رسوبات گچ و نمك به اين اسم نامگذاري شده ، از مناطق پنجه بالا و نوبهار سرچشمه گرفته و به قزل اوزن مي ريزد.

3- چم زرد : در شمال قباسرخ به قزل اوزن مي ريزد، اين رود از دوشاخه مهم تشكيل شده كه يكي به نام قره توره از كوه چنگيز قلعه سرچشمه گرفته با جهت جنوب غربي به روستاي قره توره نزديك مي شود، در اين محل گدازه ي آتشفشاني كوه سياه مسير آن را منحرف ساخته يا جهت شمال غربي به (( قبا سرخ )) كناره راه بيجار مي ريزد. شاخه ي ديگر از كوه كاني آينه در جنوب غربي روستاي برگشا سرچشمه مي گيرد. تا شاخه اي متعدد آد در دشت، درخت سبز ( دار سوز ) به هم پيوسته و پس از طي مسير با جهت شمالي وارد قزل اوزن مي شود.

4- چم درويش خاكي : قسمت مهمي از دهستان نجف آباد را سيراب كرده و در روستاي درويش خاكي در شاخه ي واحدي ، ناهمواريهاي چين خورده و آهكي را شكافته و با دره اي تنگ و آبدار به قزل اوزن مي ريزد.

5- رود كوه زن : سرچشمه اين رودخانه  دامنه ي شمالي كوه سپه سالار و دامنه شرقي كوه زرنيخ در شمال غربي شهرستان بيجار است، شاخه هاي اوليه به شكل قوسي ، كوه خرداش را دور زده و در جهت جنوب شرقي پس از اتصال شعبه هاي كوچكتري از ارتفاعات مجاور و در روستاي نور محمد و شاخه ي ديگري از مغرب دريافت مي دارد.

ادامه ي اين رودخانه به سمت جنوب شرقي رسوبات جوش سنگي را شكافته و از شمال و جنوب به ترتيب از كوههاي شاه نشين و نور عين - در جنوب خرداش - شعبه هاي ديگري به آن پيوسته و از روستاي خليفه قشلاق به بعد داراي بستري پهن و آبرفتي است. اين رود در مغرب روستاي جيران به شعبه مهم قاوشقچاي متصل مي شود و سرانجام به قزل اوزن مي ريزد.

6- رود قاشق چاي : با حوضه آبگبر وسيع تري در مغرب و جنوب رود كوه زن جريان دارد. شعبه هاي اين رودخانه در نواحي سرچشمه اسامي متعددي دارد كه بيشتر به نام روستاهاي مجاور  آنها خوانده مي شود. آب باران و ذوب برف ارتفاعات شمال غربي و مغرب شهرستان بيجار در دو شعبه اصلي متمركز شده و سپس در شرق كوه ناصر آباد ( دهستان جعفر آباد ) به هم متصل  مي شوند. سرچشمه شعبه ي شمالي كوه زرنيخ و سرچشمه شاخه جنوبي به ترتيب از شمال به كوههاي گوهر بلاغي ، ايوب انصار ، قره توره ، و حتي شاخه اي از هوه توي شرقي است. اين رودخانه دره اي گودتر  از كوه زن دارد و در جهت غربي - شرقي در مغرب روستاي جيران به كوه زن مي پيوندد، سرانجام به قزل اوزن مي ريزد. به طور كلي دو رودخانه كوه زن و قاوشقچاي بعد از به هم پيوستن در فاصله ي كوتاهي در مشرق روستاي قجور به قزل اوزن ختم مي شود.

7- چم پشت قلا و چم زاغه قلا : ارتفاعات آهكي چين خورده اطرافبيجار و رشته تپه هاي دگرگوني مشرق كوه همزه عرب سرچشمه كوه‌هاي كوچكي است كه گاهي پس از اتصال شعبه‌هاي بزرگتري به وجود آورده و زماني به طور موازي و جداگانه جهت شمال شرقي به قزل‌اوزن داخل مي‌شود. سيلاب‌هاي دامنه كوه نقاره‌كوه در شمال غربي بيجار پس از اتصال به نام چم‌قامشلو و سيلاب كوهاي‌بادامستان و مهرنگار در جنوب شهربيجار - پس از عبور از داخل شهر به نام چم قلا در شمال روستاي تابستاني به هم پيوسته و به نام چم پشت قلا پس از روستاي قشلاق‌خانه با دره اي گود و جداري ديوار مانند در رسوباتي به قزل اوزن مي پيوندد. در مجاور قزل اوزن، از شيب جدارها به طور محسوسي كاسته مي شود و داراي آب دايمي است. در مشرق اين رود سيلاب كوههاي حمزه عرب و خوره تاو ( آفتابگبر ) در مشرق و جنوب شرقي بيجار ، پس از تصال و عبور از روستاي زاغه فولاد در حومه ي روستاي قشلاق خانه به قزل اوزن مي ريزد.

8- رودخانه تلوار : اين رودخانه از كوه‌هاي كليايي در جنوب دهگلان و پنجه علي و دشت چهاردولي سرچشمه مي گبرد و در منطقه قروه با چم شور و رودهاي دهگلان به هم پيوسته و به طرف گروس، رو به شمال جاري و در حوزه بيجار با اوزن دره و رود شيركش مخلوط مي شود و نهايتا به قزل اوزن مي پيوندد.

رودخانه‌هايي كه به رودخانه‌ي تلوار مي ريزند:

1- رود اوزن دره : از كوه‌هاي روستاهاي سلطان آباد، شيركش عليا در بخش نجف آباد سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از قشلاق نوروز، حسين آباد، شريف آباد در محل چهل اختران بخش پيرتاج به رود تلوار ملحق مي شود.

2- رود تلوار ( چم تلوار ) : از كوه هاي شارك بالا و صيدان در بخش خسرو آباد سرچشمه گرفته و پس از مشروب كردن مسير خود در اين بخش در محل روستاي كمال آباد به رودخانه شور و نهايتا اين رودخانه به تلوار مي ريزد. رود شور كه از زرين آباد و گرمخاني سرچشمه مي گيرد در محل گوجه كند به رودخانه ي چم تلوار متصل مي شود و تا روستاي كنامار پيش مي رود.

2- رود شهرك : از ارتفاعات دهستان خسرو آباد سرچشمه گرفته و پس از عبور چشمه‌ي قلي و قديم خان، به تلوار مي ريزد.

3- رود خسروآباد : از روستاي خردلان سرچشمه گرفته و پس از عبور از خودلان، امين آباد، خسرو آباد و حسين آباد، به تلوار مي ريزد.

4- رود قمچقا : از ارتفاعات قريه قمچقا سرچشمه گرفته و پس از عبور از آبادي هاي دهستان سيلتان ، به تلوار مي ريزد.







برچسب ها :  
دسته بندی :   بیجار / بیجار شناسی
آدرس لینک کوتاه:  http://bijaronline.com/?newsid=493
داغ ترین مطالب
دیدگاه کاربران کل نظرات :0
ارسال دیدگاه
 بیجار آنلاین
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با بیجار آن لاین، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.
2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.
3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.
عکس خوانده نمی شود