آخرین خبرها

  کد مطلب:687
 630بازدید
 0

مرحوم استاد علی اصغر لک:چراغ فرش بیجار گروس هر روز کم سوتر می شود

سابقه چندین هزار ساله هنر صنعت فرش در منطقه گروس، نشان از فرهنگ خاص زندگی مردم این سامان می دهد.

[…]

سابقه چندین هزار ساله هنر – صنعت فرش در منطقه گروس، نشان از فرهنگ خاص زندگی مردم این سامان می دهد. نمونه های درخشانی که از فرش بیجار گروس وجود دارد، نشانگر سال ها تجربه و کمال تدریجی این هنر در طول تاریخ است. یکی از برجسته ترین طراحان فرش بیجار در دوران معاصر، بی گمان استاد علی اصغر لک است.
این استاد هنرمند که از پیشکسوتان این رشته به حساب می آید، با خوش ذوقی تمام و خلاقیتی مثال زدنی، از تاثیرگذاران این هنر بوده و بنا به گفته یکی از کارشناسان فرش، حدود ۶۰ درصد از فرش های تولیدی دهه های ۶۰ و ۷۰ منطقه گروس، طرح های وی بوده است.حضور در نمایشگاه ها و جشنواره های متعدد داخلی و خارجی و دریافت جایزه ها و لوح های تقدیر فراوان، گواهی بر فعالیت خستگی ناپذیر این استاد مسلم و فروتن فرش بیجار است.
با وجود رکود قابل توجه فرش بیجار در سال های اخیر، خوشبختانه «کارگاه طراحی و نقشه کشی فرش علی اصغر لک و پسران» هنوز در بازار قدیمی بیجار فعال است که با حضور در این کارگاه، در محضر استاد نشستیم و حرف هایش را شنیدیم.

-جناب آقای استاد علی اصغر لک، خوانندگان «شرق» مایل هستند از خودتان برایمان بگویید؛ از دوران کودکی و زادگاه تان و چگونگی علاقه مند شدن تان به هنر طراحی فرش.
اینجانب در سال ۱۳۱۰ در روستای رضاآباد بخش چنگ الماس شهرستان بیجار گروس به دنیا آمدم. در همان دوران کودکی، علاقه زیادی به نقاشی داشتم و تقریباً تمام اوقاتم را با نقاشی و ساختن مجسمه حیوانات با گل پر می کردم. بزرگ تر که شدم و در سنین نوجوانی نیز، همان کار نقاشی را روی تخته سنگ های کوه های چنگ الماس انجام می دادم. به خاطر می آورم زمانی که خیلی کوچک بودم، شاید چهار یا پنج ساله، مرحوم پدرم برای من یک نقاشی از اسب کشید که من نیز بارها از روی آن نقاشی تمرین کردم و جرقه ای برای ورود من به دنیای نقاشی و علاقه مندی به ادامه آن شد.
-پس در واقع می شود گفت ایشان اولین آموزش دهنده شما و تاثیرگذار بر ورودتان به این هنر بوده اند. استادان دیگر چطور؟
بله، تا زمانی که در روستا بودم، بیشترین تاثیر را از مرحوم پدرم پذیرفتم. اما زمانی که در ۳۰ سالگی به بیجار آمدم، نزد استاد بزرگ طراحی و نقشه کشی فرش، زنده یاد استاد موسی مسعودی رفتم و چند ماهی شاگرد وی بودم و بهره های زیادی از آن دوره بردم. روان این دو بزرگواران شاد باد.
-با توجه به حضور موثر و چندین ساله شما در عرصه طراحی فرش، جایگاه فرش بیجار را در میان سایر جاهایی که به این حرفه مشغول هستند، چگونه ارزیابی می کنید؟ در چه وضعیتی بوده و هم اکنون به چه وضعیتی رسیده است؟
فرش بیجار در گذشته، همپای شهرهای بزرگی نظیر تبریز، اصفهان، کاشان و مشهد در سطح ملی و بین المللی مطرح بود. هم تولید فرش در این منطقه زیاد بود و هم اینکه بافت فرش بر اساس نقشه های اصیل و نیز با استفاده از رنگ های گیاهی صورت می گرفت. این عوامل باعث شده بود تا روز به روز بر شهرت فرش بیجار افزوده شود. متاسفانه در مقطعی با قطع حمایت دولت از این هنر ملی، زمینه ساز استفاده از رنگ های شیمیایی و جوهر توسط رنگرزان شد که البته سود خوبی برای آنان داشت، به گونه ای که بیشتر شاگردهایی که در رنگرزی ها کار می کردند، خودشان مغازه باز کردند و به کپی کردن از طرح های من مشغول شدند. در حالی که هیچ یک از آنان طراح نبودند. این موضوع و عوامل دیگری باعث شد فرش بیجار رو به افول بگذارد و هم اکنون متاسفم که بگویم دیگر صدایی از فرش آهنین بیجار گروس که در دنیا به استحکام معروف بوده، شنیده نمی شود و رکود قابل توجهی را در این زمینه شاهد هستیم.
-شما هنگام طراحی آن نقشه های چشم نواز و دیدنی به چه چیزی فکر می کنید؟ نقشه های مشهورتان را چگونه طراحی کرده اید؟ آیا شباهتی بین نقشه هایتان وجود دارد؟
من در موقع طراحی، فقط و فقط به طرحی که در ذهنم است، فکر می کنم و در آن لحظات و ساعت هایی که به طراحی مشغولم، هیچ چیز دیگری نمی تواند ذهنم را مشغول کند. از این روست که در میان صدها و هزاران نقشه ای که کشیده ام، هیچ کدام از آنها شبیه هم نیستند و هرکدام دارای شخصیتی مستقل و جداگانه هستند. می توانم ادعا کنم که در کارگاه من، هیچ کس نمی تواند دو نقشه پیدا کند که شبیه هم باشند. شاید به این علت باشد که من معتقدم هنر طراحی باید در ذات طراح باشد و در خون او. آموزش و تمرین نقش خیلی زیادی در این عرصه ندارد و اگر طراح دارای جوهره طراحی نباشد، نخواهد توانست طرح های بدیعی بیافریند. شاید بتواند از آثار دیگران کپی برداری و تقلید کند، اما خلاقیت هنری نخواهد داشت. من هم هنگام طراحی نقشه های فراوانی که کشیده ام، همواره اصل نو بودن آن را مد نظر داشته ام که از آن جمله می توانم به نقشه های شکارگاه، دهان اژدر (اسلیمی پیوند) و شاه عباسی اشاره کنم.
-علاوه بر طراحی و نقاشی، در طراحی فرش از چه هنرهای دیگری بهره گرفته می شود؟
طراح فرش باید هم تا حد زیادی با موسیقی آشنایی داشته باشد و هم با تصویرگری و تصویرسازی. هم الهام گیرنده خوبی باشد و هم با رنگ آمیزی و نقطه زنی آشنایی کافی داشته باشد. ملاحظه فرمودید که کار راحتی نیست و قابلیت های زیادی را به همراه علاقه فراوان و تمرین های طاقت فرسا می طلبد.
-آیا از فرزندان تان نیز کسی در این حرفه مشغول به فعالیت هست؟
البته. پسر بزرگم، حمید، هم اکنون در این حرفه است. اگرچه من…
-اتفاقاً می خواستم از شما در مورد آینده هنر فرش بیجار بپرسم. شما آینده این هنر را چگونه می بینید؟ آیا کسان دیگری را به ورود به این حرفه تشویق می کنید؟
من هم می خواستم بگویم پسرم نیز چون با این هنر بزرگ شده بود، وارد این عرصه شد وگرنه شرایط و وضعیت فعلی طراحی فرش به گونه ای نیست که آدم بخواهد دیگران را تشویق به ورود به آن بکند. اوضاع و احوال فعلی هنر فرش به طور کلی و نیز طراحی فرش، اوضاع مناسبی نیست و این حرفه با خطرات زیادی دست به گریبان است. واقعیت این است که آینده روشن و امیدبخشی را برای این هنر نمی بینم. به فرض که من دیگران را تشویق به فعالیت در این هنر کنم! اما کار مناسبی که وجود ندارد. به جای آن همه طرح های زیبا و اصیل و چشم نواز و آرامش بخش، هم اکنون انواع فرش های ماشینی و موکت و… در بازار موجود است که اگرچه لازمه دنیای جدید است، اما باعث بی توجهی دست اندرکاران به فرش دستباف و گسترش زمینه های لازم برای تقویت این هنر و قرار گرفتن آن در جایگاه مناسب و بایسته اش شد.
- پس به آینده این هنر خیلی امیدوار نیستید؟ به نظر شما چگونه می توان از خاموشی این میراث گرانقدر فرهنگی که در اقتصاد ما هم نقش مهمی داشته، جلوگیری کرد؟ دستگاه های مسوول چه کارهایی باید انجام دهند؟
روزگاری بود که به هر کدام از روستاهای منطقه گروس که می رفتید، صدای تارپ تروپ دف قالی بلند بود. من با شنیدن این صدا حس می کردم زندگی همه جا جریان دارد ولی امروزه دیگر این گونه نیست. کمتر جایی را پیدا می کنید که این حرفه رونقی در آنجا داشته باشد. باور کنید در روستاهایی رفته ام که از ۴۰۰- ۳۰۰ خانوار ساکن در آن، حتی یک نفر هم قالی نمی بافد و این خیلی ناراحت کننده است. در همین همسایگی بیجار در شهر زنجان، زمانی صدها مسگر مشغول به کار بودند که راسته آنها در بازار این شهر، رونق خیلی زیادی داشت ولی امروزه می بینید دیگر از آن شغل خبری نیست و بیشتر آن شاغلان، حرفه خود را عوض کرده اند. این داستان تا حد زیادی برای فرش بیجار هم اتفاق افتاده و متاسفانه باید بگویم حتی دستگاه های آموزشی و فرهنگی هم نتوانسته اند کار زیادی برای آموزش آن بکنند. هنرجویانی که امروزه در هنرستان های فرش به تعلیم مشغولند، انگیزه لازم را برای این کار ندارند و انتخاب آنان معمولاً به درستی صورت نمی گیرد. در نتیجه بازار کپی برداری در این عرصه، خیلی داغ است. به نظرم یکی از مهم ترین کارهایی که باید در این زمینه صورت بگیرد، فراهم کردن زمینه های داخلی و خارجی برای افزایش صادرات این محصول به بازارهای جهانی است که اقتصاد این حرفه تا حد زیادی به آن وابسته است.
ولی شما شاهد هستید که امروزه کشورهایی همچون هند، پاکستان، چین، افغانستان، نپال و…، حتی با کپی برداری و جعل نقشه های ایرانی، بازار جهانی این محصول را قبضه کرده اند. برطرف کردن این مشکلات نیازمند عزم ملی و اراده ای در سطوح بالاست.
-جناب استاد لک! حتماً در طول سالیان طولانی فعالیت در این عرصه، خاطرات زیادی اندوخته اید. از خاطرات تان برای خوانندگان روزنامه ما بگویید.
خاطرات تلخ و شیرین زیادی دارم. روزهایی را به یاد می آورم که عمده مشتری های ما از کشورهای امریکا، آلمان، ایتالیا و دیگر کشورهای اروپایی بودند و فرش بیجار چنان رونق و اعتباری داشت که روی دار و در حالی که نیمه کاره بود، به فروش می رفت. حتی پول خرید فرش را پیش پیش پرداخت می کردند تا بافنده آن را به کس دیگری نفروشد. خود من در این دوران یکی از تولیدکنندگان مهم فرش در بیجار گروس بودم. اما هم اکنون به وضعیتی دچار شده ایم که شما هم به آن آگاهی دارید و می بینید که این چراغ این هنر، هر روز کم سوتر می شود و حتی می شود گفت رو به خاموشی می رود.

باز نشر...







برچسب ها :  بیجار, طراحی نقشه بیجار, استاد علی اصغر لک, اکنون, بازار فرش, فرش بیجار, آینده بیجار, قالی بیجار, بیجار گروس, بیجارسیتی, شهرستان بیجار
دسته بندی :   بیجار / همدلی با بیجار گروس
آدرس لینک کوتاه:  http://bijaronline.com/?newsid=687
داغ ترین مطالب
دیدگاه کاربران کل نظرات :0
ارسال دیدگاه
 بیجار آنلاین
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با بیجار آن لاین، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.
2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.
3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.
عکس خوانده نمی شود